JET MOTOR TİPLERİ-GAZ TÜRBİNLERİ

JET MOTOR TİPLERİ-GAZ TÜRBİNLERİ


Bilindiği üzere küçük uçaklarda içten yanmalı pervaneli tip motorlar kullanılmakta iken jet motorlarında yüksek itki sağlanabilmesi için jet motorları kullanılmaktadır.

JET MOTORU TİPLERİ


Turbojet motorlari ilk kullanılan gaz türbinli motorlar olup 1940’ lı yılların başında kullanılmaya başlanmış ve havacılığı tamamen değiştirmiştir.

Turboşaft motorlar itki üretmektense şaft gücü üretmek üzere tasarlanmışlardır turbojet ve turboprop motorlara çok benzerler tek farkları serbest power türbini vasıtasıyla şaft gücü oluşturur ve genellikle helikopterlerde kullanılır.
Turboprop motorlar ise turbojet ve pistonlu motorların üstün yanlarının birleştirilmiş halidir, yanmış gazın itki gücünden ziyade bir dişli kutusu vasıtasıyla pervaneyi döndürmeyi amaçlamaktadır. Motorun verimliliği çok iyi olduğu için kargo vs taşımacılığında tercih edilir.
Turbofan motorlar;  itişi egzoz gazıyla beraber, ön kısımdaki geniş fanla da sağlanan güvenilir ve bakımı kolay jet motoru tipidir. Ön kısmı büyük, arka kısmı koni şeklinde ve daha küçüktür. 
Genelde yolcu uçaklarında kullanılır.
Propfan motorlar: Adında anlaşılabileceği gibi Turboprop ve turbofan motorlarının harmanlanmasından oluşan bu motorlarda açık rotorlu motorlar olarakda bilinmektedirler.
Normal jetlere göre %30 yakıt tasarrufu sağlamasından ötürü önümüzdeki 10 yılda bu tip motorlara daha fazla aşina olacağız.
TURBOJET MOTORU ÇALIŞMA PRENSİBİ

Bir hava makinası olan jet motorları aşağıdaki kesitden de takip edebileceğiniz gibi hava girişini müteakip kompresör vasıtası ile giren hava sıkıştırılarak basıncı ve sıcaklığı yükseltilir bu sayede yanma odasında yanmaya hazırlanmış olur burada sıkıştırılmış havanın üzerine yakıt püskürtülüp yakılarak havanın kinetik enerjisi yükseltilir ve itki kuvveti sağlanır.
Yanma odasından çıkan ve itki kuvveti arttırılmış hava türbinleri çevirerek şaft gücü üreterek kompresör devrini arttırır böylece hava debisi arttırılarak daha fazla hava girişi ve daha yüksek sıkışma oranı ve daha yüksek itkiler sağlanmış olur.
Temel olarak çalışma prensibi yukarıda açıklandığı gibi olsa da gerçekte jet motoru üstünde pilotun gaz koluna verdiği komutu işleyen ve motorun parçalarının dayanabileceği sıcaklığın üzerine çıkmamasını, aynı zamanda stall  olmamasını sağlayan motor kontrol sistemi ve bu sistemin elemanları bulunur (Dijital motor kontrol, Mekanik motor kontrol sistemleri gibi)
Aşağıda dört zamanlı bir otto motoru ile turbojet motorunun kesitleri verilerek karşılaştırılmaları yapılmıştır. 
Bir jet motoru Brayton çevrimine göre çalışmaktadır, aşağıda bir turbojet motoru kesiti üzerinde kademelere göre sıcaklık, basınç ve hız ilişkilerini görebilirsiniz.
TURBOSHAFT MOTORLAR
saat yönünde veya saat yönünün tersine dönmekte olan bu motorlarda esas amaç şaft gücü oluşturup dişli kutuları vasıtasıyla pervaneye hareket iletmektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir